<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Dara Birnbaum</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Dara_Birnbaum"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Dara_Birnbaum rootpage-Dara_Birnbaum skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Dara Birnbaum</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">
<p><b>Dara Birnbaum</b> (* <a href="1946" title="1946">1946</a> in <a href="New_York_City" title="New York City">New York</a>; † <a href="2._Mai" title="2. Mai">2. Mai</a> <a href="2025" title="2025">2025</a><sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>) war eine US-amerikanische <a href="Videok%C3%BCnstler" class="mw-redirect" title="Videokünstler"> Video-</a> und <a href="Installationsk%C3%BCnstler" class="mw-redirect" title="Installationskünstler">Installationskünstlerin</a>.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Leben">Leben</h2></div>
<p>Birnbaum studierte <a href="Architektur" title="Architektur">Architektur</a> an der <a href="Carnegie_Mellon_University" title="Carnegie Mellon University">Carnegie Mellon University</a> in <a href="Pittsburgh" title="Pittsburgh">Pittsburgh</a> und <a href="Malerei" title="Malerei">Malerei</a> am <a href="San_Francisco_Art_Institute" title="San Francisco Art Institute">San Francisco Art Institute</a>. Es folgte eine Ausbildung für <a href="Videoschnitt" title="Videoschnitt">Videoschnitt</a> in New York City.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> 1978 hatte sie einen <a href="Lehrauftrag" class="mw-redirect" title="Lehrauftrag">Lehrauftrag</a> an der <a href="NSCAD_University" title="NSCAD University">NSCAD University</a> in <a href="Halifax_(Nova_Scotia)" title="Halifax (Nova Scotia)">Halifax</a>, wo sie mit <a href="Dan_Graham" title="Dan Graham">Dan Graham</a> zusammenarbeitete.<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Dara Birnbaum lebte und arbeitete in New York.
</p><p>Ab Ende der 1970er-Jahre beschäftigte sich Birnbaum mit dem Medium Fernsehen. Sie hinterfragte die äußeren Bildwelten, die Ausdrucksformen und die manipulative Wirkung dieses Massenmediums. Inhaltlich überprüfte sie den Mythos der Weiblichkeit mithilfe persönlicher und sozialer Erkenntnisse. Sie engagierte sich früh für eine Gleichsetzung der Videokunst mit den klassischen Kunstsparten und nahm teil an der <a href="Feministische_Kunst" title="Feministische Kunst">Feministischen Kunstbewegung</a>.
</p><p>Zu ihren bekanntesten Arbeiten aus diesem Zeitraum zählen <i>Technology/Transformation</i>: <i>Wonder Woman</i> (1978 bis 1979). Mit einschlägigen Bildern der Fernsehserie versuchte sie, die inhärente Ideologie der gleichnamigen Serienheldin zu unterwandern. Mitte der 1980er-Jahre begann sie mit großen raumfüllenden Installationen. <i>Rio Videowall</i> (1987 bis 1989) gilt als erste permanente Videoinstallation im öffentlichen Raum eines Shoppingcenters. Darin schnitt sie auf 25 Monitoren Bilder des Originalortes mit CNN-Sequenzen, die die Naturaufnahmen durchbrachen.
</p><p>In <i>Hostage</i> (1993 bis 1994) geht es um die mediale Vermittlung politischer Ereignisse. Birnbaum bearbeitete die Entführung von <a href="Hanns-Martin_Schleyer" class="mw-redirect" title="Hanns-Martin Schleyer">Hanns-Martin Schleyer</a> im Jahr 1977. Eine weitere Arbeit ist <i>Kiss the Girls and Make them Cry</i> von 1979. Die Trilogie <i>Damnation of Faust</i> mit den Teilen <i>Evocation</i> (1983), <i>Will-O’-The-Wisp</i> (1985) und <i>Charming Landscape</i> (1987) basiert auf <a href="Goethes_Faust" title="Goethes Faust"> Goethes Text</a> und der Musik von <a href="Hector_Berlioz" title="Hector Berlioz"> Berlioz</a>.<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Ausstellungen_(Auswahl)"><span id="Ausstellungen_.28Auswahl.29"></span>Ausstellungen (Auswahl)</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Einzelausstellungen_(Auswahl)"><span id="Einzelausstellungen_.28Auswahl.29"></span>Einzelausstellungen (Auswahl)</h3></div>
<ul><li>2021 Dara Birnbaum. Talking Back to the Media, <a href="Neuer_Berliner_Kunstverein" title="Neuer Berliner Kunstverein">Neuer Berliner Kunstverein</a>, Berlin</li>
<li>2011 Dara Birnbaum – Arabesque Marian Goodman Gallery, New York, New York</li>
<li>2010 <i>A Matéria Negra Da Luz Dos Media</i> <a href="Museu_de_Arte_Contempor%C3%A2nea" class="mw-redirect" title="Museu de Arte Contemporânea">Museu de Arte Contemporânea</a>, Porto, Portugal</li>
<li>2009 <a href="Moderna_Museet" title="Moderna Museet">Moderna Museet</a>, Stockholm, Sweden</li>
<li>2009 <a href="Nationalmuseum_f%C3%BCr_moderne_Kunst_Tokio" title="Nationalmuseum für moderne Kunst Tokio">Nationalmuseum für moderne Kunst</a>, Japan</li>
<li>2009 Dara Birnbaum - Retrospective: the dark matter of media light - SMAK <a href="Stedelijk_Museum_voor_Actuele_Kunst" title="Stedelijk Museum voor Actuele Kunst">Stedelijk Museum voor Actuele Kunst</a>, Gent</li>
<li>2008 Dara Birnbaum: Technology/Transformation: Wonder Woman, <a href="Museum_of_Modern_Art" title="Museum of Modern Art">Museum of Modern Art</a>, New York, New York</li>
<li>2006 Dara Birnbaum - Technology/Transformation: Wonder Woman - <a href="MuseumsQuartier" title="MuseumsQuartier"> Kunsthalle Wien</a>, Wien</li>
<li>2003 Erwartung - Expectancy - A Video Installation by Dara Birnbaum - <a href="Jewish_Museum_(New_York_City)" title="Jewish Museum (New York City)">Jewish Museum (New York City)</a>, New York, NY</li>
<li>1992 Dara Birnbaum: The Damnation of Faust, 1984/1992 - Rhona Hoffman Gallery, <a href="Chicago" title="Chicago">Chicago</a></li>
<li>1987 Damnation of Faust ICP <a href="International_Center_of_Photography" title="International Center of Photography">International Center of Photography</a>, New York</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Gruppenausstellungen_(Auswahl)"><span id="Gruppenausstellungen_.28Auswahl.29"></span>Gruppenausstellungen (Auswahl)</h3></div>
<ul><li>2010 <a href="Whitney_Museum_of_American_Art" title="Whitney Museum of American Art">Whitney Museum of American Art</a>, New York</li>
<li>2010 <a href="Museo_Reina_Sof%C3%ADa" title="Museo Reina Sofía">Museo Reina Sofía</a>, Madrid</li>
<li>2010 <a href="Museu_d%E2%80%99Art_Contemporani_de_Barcelona" title="Museu d’Art Contemporani de Barcelona">Museu d’Art Contemporani de Barcelona</a>, Spain</li>
<li>2010 Kunsthalle and MuMOK, Vienna</li>
<li>2008 Dara Birnbaum: Technology/Transformation: Wonder Woman, Museum of Modern Art, New York</li>
<li>2007 <a href="Museum_of_Contemporary_Art%2C_Los_Angeles" title="Museum of Contemporary Art, Los Angeles">Museum of Contemporary Art, Los Angeles</a>, Los Angeles</li>
<li>2006 Dara Birnbaum - Technology/Transformation: Wonder Woman - MuseumsQuartier| Kunsthalle Wien, Wien</li>
<li>2004 <a href="Museum_van_Hedendaagse_Kunst_Antwerpen" title="Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen">Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen</a>, Antwerpen</li>
<li>2004 <a href="Haus_der_Kunst" title="Haus der Kunst">Haus der Kunst</a>, München</li>
<li>2003 <a href="Museum_Moderner_Kunst_Stiftung_Ludwig_Wien" title="Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien">Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien</a>, Wien</li>
<li>2003 50. <a href="Biennale_in_Venedig" class="mw-redirect" title="Biennale in Venedig">Biennale in Venedig</a>, Venedig</li>
<li>2000 <a href="Zentrum_f%C3%BCr_Kunst_und_Medientechnologie" class="mw-redirect" title="Zentrum für Kunst und Medientechnologie">Zentrum für Kunst und Medientechnologie</a>, Karlsruhe</li>
<li>1999 <a href="San_Francisco_Museum_of_Modern_Art" title="San Francisco Museum of Modern Art">San Francisco Museum of Modern Art</a>, San Francisco</li>
<li>1995 <a href="Centre_Georges_Pompidou" class="mw-redirect" title="Centre Georges Pompidou">Centre Georges Pompidou</a>, Paris</li>
<li>1992 <a href="Documenta_IX" title="Documenta IX">documenta IX</a>, Kassel</li>
<li>1991 Castello di Rivoli, Turin, Italy</li>
<li>1987 <a href="Documenta_8" title="Documenta 8">documenta 8</a>, Kassel</li>
<li>1985 <a href="Tate_Gallery" title="Tate Gallery">Tate Gallery</a>, London</li>
<li>1985 <a href="Whitney_Biennial" title="Whitney Biennial">Whitney Biennial</a>, New York City</li>
<li>1982 <a href="Documenta_7" title="Documenta 7">documenta 7</a>, Kassel</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Auszeichnungen_(Auswahl)"><span id="Auszeichnungen_.28Auswahl.29"></span>Auszeichnungen (Auswahl)</h2></div>
<ul><li>2021: <a href="Guggenheim-Stipendium" title="Guggenheim-Stipendium">Guggenheim Fellowship</a> (Kategorie „Fine Arts“)<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li>2011: <a href="Anonymous_Was_A_Woman" title="Anonymous Was A Woman">Anonymous Was A Woman</a> award</li>
<li>2010: United States Artists fellow award</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Dara Birnbaum. The Dark Matter of Media Light</cite>. Gent, Porto 2009, ISBN 978-3-7913-5124-7 (englisch, 368 S., Monografie).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Dara+Birnbaum&rft.btitle=Dara+Birnbaum.+The+Dark+Matter+of+Media+Light&rft.date=2009&rft.genre=book&rft.isbn=9783791351247&rft.place=Gent%2C+Porto" style="display:none"> </span></li>
<li>Jens Hoffmann (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">The next Documenta should be curated by an artist</cite>. Revolver, Frankfurt/Main 2004, ISBN 3-936919-05-4.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Dara+Birnbaum&rft.btitle=The+next+Documenta+should+be+curated+by+an+artist&rft.date=2004&rft.genre=book&rft.isbn=3936919054&rft.place=Frankfurt%2FMain&rft.pub=Revolver" style="display:none"> </span></li>
<li><cite style="font-style:italic">Dara Birnbaum: Ausstellungskatalog</cite>. Kunsthalle Wien, Wien 1995, ISBN 978-3-85247-004-7 (167 S.).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Dara+Birnbaum&rft.btitle=Dara+Birnbaum%3A+Ausstellungskatalog&rft.date=1995&rft.genre=book&rft.isbn=9783852470047&rft.place=Wien&rft.pub=Kunsthalle+Wien" style="display:none"> </span></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.artnews.com/art-news/news/dara-birnbaum-video-artist-dead-wonder-woman-1234740430/"><i>Dara Birnbaum, Video Artist Whose Pivotal Works Talked Back to the Media, Dies at 78.</i></a> In: <i>artnews.com.</i> 2. Mai 2025,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 2. Mai 2025</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ADara+Birnbaum&rft.title=Dara+Birnbaum%2C+Video+Artist+Whose+Pivotal+Works+Talked+Back+to+the+Media%2C+Dies+at+78&rft.description=Dara+Birnbaum%2C+Video+Artist+Whose+Pivotal+Works+Talked+Back+to+the+Media%2C+Dies+at+78&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.artnews.com%2Fart-news%2Fnews%2Fdara-birnbaum-video-artist-dead-wonder-woman-1234740430%2F&rft.date=2025-05-02&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text"> <span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.mariangoodman.com/artists/32-dara-birnbaum/"><i>Dara Birnbaum.</i></a> In: <i>Marian Goodman Gallery.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 3. Mai 2025</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ADara+Birnbaum&rft.title=Dara+Birnbaum&rft.description=Dara+Birnbaum&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.mariangoodman.com%2Fartists%2F32-dara-birnbaum%2F&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"> Donau-Universität Krems: <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20170810170212/http://www.donau-uni.ac.at/de/service/kultur/04829/index.php?URL=/de/service/kultur/kunst"><i>Dara Birnbaum</i></a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 10. August 2017 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>). Abgerufen am 4. Mai 2025.</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.medienkunstnetz.de/kuenstler/birnbaum/biografie/"><i>Birnbaum, Dara: Biografie.</i></a> In: <i>Medien Kunst Netz.</i> 3. Mai 2025,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 3. Mai 2025</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ADara+Birnbaum&rft.title=Birnbaum%2C+Dara%3A+Biografie&rft.description=Birnbaum%2C+Dara%3A+Biografie&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.medienkunstnetz.de%2Fkuenstler%2Fbirnbaum%2Fbiografie%2F&rft.date=2025-05-03&rft.language=de"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.nrw-museum.de/#/mehr/biografien/detailansicht/details/artists///dara-birnbaum.html">museums platform nrw</a> Abgerufen am 15. April 2013.</span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text"><i><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20220109223245/https://www.gf.org/announcement-2021/">Announcement 2021</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 9. Januar 2022 im </i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a><i>)</i>, gf.org, abgerufen am 10. Januar 2022.</span>
</li>
</ol>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-p" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten (Person): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/119326574">119326574</a></span> | <a href="Library_of_Congress_Control_Number" title="Library of Congress Control Number">LCCN</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://id.loc.gov/authorities/n80073029">n80073029</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/25904417/">25904417</a></span> | </div>
</div></div>
</div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-05-04" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Dara_Birnbaum&oldid=255728409">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>